२०२३ मध्ये प्रकल्पाला दिशा; २०२५ मध्ये दोन निविदांना प्रतिसाद नाही; आता RFP प्रसिद्ध होण्याचा मार्ग मोकळा..
लोणावळा : लोणावळ्याच्या पर्यटन विकासातील महत्त्वाकांक्षी ग्लास स्कायवॉक प्रकल्पाला अखेर पुन्हा गती मिळाली आहे. टायगर पॉईंट आणि लायन्स पॉईंट परिसरातील प्रस्तावित १२५ मीटर लांबीच्या ग्लास स्कायवॉकच्या निविदेचा मसुदा अंतिम करण्यात आला असून, आता RFP म्हणजेच प्रत्यक्ष निविदा प्रसिद्ध करण्याच्या प्रक्रियेला सुरुवात होणार आहे. त्यामुळे गेल्या काही वर्षांपासून चर्चेत असलेला हा प्रकल्प पुन्हा एकदा प्रत्यक्ष कामाच्या दिशेने पुढे सरकला आहे.
२१ सप्टेंबर २०२३ रोजी प्रकल्पाला अधिकृत दिशा PMRDA च्या अधिकृत माहितीनुसार, २१ सप्टेंबर २०२३ रोजी तत्कालीन उपमुख्यमंत्री तथा पुणे जिल्ह्याचे पालकमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत भुशी धरणापासून लायन्स पॉईंट आणि टायगर पॉईंटपर्यंतचा रस्ता रुंदीकरण, दोन्ही पर्यटनस्थळांचा विकास आणि टायगर पॉईंट येथे ग्लास स्कायवॉक उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या प्रकल्पाला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याचेही निश्चित करण्यात आले.
प्रस्तावित ग्लास स्कायवॉक १२५ मीटर लांब आणि ६ मीटर रुंद असणार आहे. त्यासोबत ॲम्फीथिएटर, साहसी खेळ, पार्किंग, स्वच्छतागृहे, लँडस्केपिंग, सुरक्षा व्यवस्था आणि इतर पर्यटन सुविधा उभारण्याचे नियोजन आहे.
डिसेंबर २०२३ : ₹३३३.५६ कोटींच्या आराखड्याला मान्यता प्रकल्पाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात टायगर आणि लायन्स पॉईंट विकास आराखड्यासाठी ₹३३३.५६ कोटींची तरतूद करण्यात आली. महाराष्ट्र शासनाच्या नियोजन विभागाच्या माहितीनुसार या आराखड्यात ग्लास स्कायवॉक, दोन्ही पॉईंटना जोडणारा दरीवरील पूल, साहसी खेळ, प्रकाश-ध्वनी शो, रस्ता रुंदीकरण आणि आवश्यक पायाभूत सुविधांचा समावेश आहे.
डिसेंबर २०२३ मधील वृत्तांनुसार या प्रकल्पाला राज्यस्तरीय मंजुरी मिळाल्यानंतर वनजमीन, पर्यायी जमीन आणि इतर परवानग्यांची प्रक्रिया पुढे नेण्यात आली.
मग प्रकल्प अडकला कुठे ? मंजुरीनंतर लगेच प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाले नाही. PPP म्हणजे सार्वजनिक-खासगी भागीदारी पद्धतीने प्रकल्प उभारण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
२०२५ मध्ये PMRDAने या प्रकल्पासाठी दोन वेळा निविदा काढल्या. त्यापैकी आंतरराष्ट्रीय निविदांचाही समावेश होता. मात्र, एकही निविदादार पुढे आला नाही. त्यामुळे प्रकल्पाच्या आर्थिक व्यवहार्यतेचा आणि अंमलबजावणीच्या पद्धतीचा पुन्हा विचार करण्याची वेळ आली.
याच पार्श्वभूमीवर प्रकल्पाचा आराखडा आणि अंमलबजावणी मॉडेल बदलण्याचे निर्देश देण्यात आले. आर्थिक व्यवहार्यता तपासण्यासाठी सल्लागाराची नियुक्ती करण्यात आली आणि नव्या पद्धतीने पुढे जाण्याची प्रक्रिया सुरू झाली.
२०२६ मध्ये पुन्हा हालचालींना वेग २०२६ मध्ये प्रकल्पाबाबत पुन्हा महत्त्वाची प्रशासकीय हालचाल झाली. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी PMRDAच्या निविदा छाननी समितीची बैठक झाली. तांत्रिक मंजुरी आणि दर विश्लेषणाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर PPP पद्धतीवरील निविदेचा मसुदा अंतिम करण्यात आला. आता उर्वरित मंजुरी पूर्ण करून RFP प्रसिद्ध करण्याची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे.
₹३३३ कोटींपासून ९०९ कोटींपर्यंत प्रकल्पाचा विस्तार या प्रकल्पाच्या खर्चाबाबतही एक महत्त्वाचा बदल दिसून येतो. २०२३ मध्ये मंजूर झालेल्या विकास आराखड्याची किंमत ₹३३३.५६ कोटी होती. मात्र, पुढील टप्प्यात प्रकल्पाचा व्याप वाढला असून २०२५-२६ मधील वृत्तांमध्ये संपूर्ण लायन्स पॉईंट-टायगर पॉईंट पर्यटन विकास प्रकल्पाची किंमत सुमारे ₹९०९ कोटी असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
त्यामुळे ₹९०९ कोटी हा केवळ ग्लास स्कायवॉकचा खर्च नसून व्यापक पर्यटन विकास प्रकल्पाचा खर्च आहे, हे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे.
आता प्रत्यक्ष काम कधी ? निविदेचा मसुदा अंतिम होणे ही महत्त्वाची प्रशासकीय पायरी आहे. मात्र, याचा अर्थ प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाले असे नाही.
आता RFP प्रसिद्ध होणे, इच्छुक कंपन्यांकडून प्रस्ताव मागवणे, प्रस्तावांची छाननी, पात्र भागीदाराची निवड आणि त्यानंतर प्रत्यक्ष काम सुरू होणे असे पुढील टप्पे आहेत. त्यामुळे सध्या “काम सुरू झाले” असे म्हणणे चुकीचे ठरेल; “कामाच्या निविदा प्रक्रियेला महत्त्वाची गती मिळाली” असे म्हणणे अचूक ठरेल.
अष्टदिशाचा सवाल :२०२३ मध्ये प्रकल्पाला दिशा मिळाली, २०२५ मध्ये दोन निविदांना प्रतिसाद मिळाला नाही आणि आता २०२६ मध्ये निविदेचा मसुदा अंतिम झाला आहे. त्यामुळे यावेळी प्रक्रिया किती वेगाने पूर्ण होणार आणि लोणावळेकरांना प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाल्याचे चित्र कधी दिसणार?
लोणावळ्याच्या पर्यटनाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या या प्रकल्पाबाबत आता नागरिकांना घोषणांपेक्षा प्रत्यक्ष प्रगतीची अपेक्षा आहे.
